353 دهان و دندان نفس بدبو بوى بد نفس بيمارى شايعى است كه در روابط شخصى افراد بسيار مؤثر است . پژوهشگران اخيرا مسئله بوى بد تنفس را به صورت كيفى و كمّى بررسى كرده‌اند و به يافتن علت‌ها و امكانات درمان آن توفيق يافته‌اند . آنان به وجود انواع جديدى از باكترىهاى مولد بوى بد نفس پى برده‌اند و معلوم شده است كه اين عارضه ناشى از زندگى اين باكترىها در دهان مىباشد . بوى بد نفس مثل ديگر بوهاى زير بغل و پا ، ناشى از وجود محيط مساعد زندگى و تكثير و سوخت و ساز ميكروب‌ها است . دهان خانه‌ى صدها نوع باكترى است كه از مواد پروتئينى استفاده مىكنند . بعضى از موادى كه از تجزيه‌ى پروتئين‌ها به وسيله‌ى باكترىها به وجود مىآيند بوى بد دارند . باكترىهاى ساكن در دهان كه عموما بىهوازىاند « 1 » ، مواد بدبوى زير را به وجود مىآورند : هيدروژن سولفيد ( با بوى مشخص تخم‌مرغ گنديده ) ، مركاپتان و اسكاتول ( كه در مدفوع نيز وجود دارند ) ، ايندول و كاداورين ( حاصل از گنديدگى مواد ) ، پوت رسّين ( موجود در گوشت گنديده ) و اسيد ايزووالريك ( با بوى ناخوش پاى بعضى افراد ) پژوهشگران دانشگاه ميشيگان اخيرا كشف كرده‌اند كه انواع ميكروب‌هاى ساكن روى زبان با انواعى كه روى جرم دندان به سر مىبرند تفاوت دارند . از اين گذشته در بعضى از افراد تندرست بخش عقب زبان ( جدا از لثه و دندان‌ها ) توليدكننده‌ى بوى بد مىباشد . اين قسمت به وسيله‌ى بزاق به خوبى تميز نمىشود و حاوى فرورفتگىهاى پرشمارى است كه باكترىها در آنها مخفى مىشوند . اين باكترىها در گنداندن ترشحات عقبى بينى - كه احتمالا در يك چهارم ساكنان شهرها شايع است - و ديگر ذرات غذايى دهان كه در آن‌ها جمع مىشوند نقش فعال دارند . ديگر منابع بوى بد عبارتند از : بهداشت ناكافى دهان ( به‌خصوص اگر ذرات مواد پروتئينى بين دندان‌ها باقى بمانند ) ، التهاب لثه ، دست‌كارى نادرست دندان‌ها ، ناپاكى دندان‌ها و آبسه . و هر چيزى كه باعث خشكى دهان شود . تنفس با دهان ، روزه‌دارى ، حرف زدن درازمدت ، استرس و مصرف صدها دارو مىتوانند وضع را تشديد كنند . همچنين كشيدن سيگار ، دشمن سرسخت تنفس پاك است . اگرچه دود سيگار فعاليت ميكروب‌ها را كم مىكند ولى اين اثر مثبت به وسيله‌ى چند اثر منفى زير خنثى مىشود : دود ، دهان را خشك مىكند ، ولى لثه و ترشحات عقب بينى را بدتر مىكند و پس‌مانده‌اى برجاى مىگذارد كه بويش با بوى قبلى دهان مخلوط مىشود . بعضى از بوهاى بد تنفس همراه بيمارىهاى ضمايم دندان‌ها است مثل : لثه يا دندان‌ها كه سرنخ خوبى براى پزشك و دندان‌ساز است . هيدروژن سولفيد و متيل مركاپتان هم سمىاند و هم بدبو و مىتوانند به سلول‌ها آسيب برسانند و عامل بيمارى لثه شوند . باكترىهاى گوناگون دهانى كه تغذيه از قند را بر پروتئين ترجيح مىدهند براساس سنت ، با بوى بد تنفس بىارتباط پنداشته مىشوند . اما پژوهش‌هاى اخير نشان داده‌اند كه بيشتر پروتئين‌هايى كه در دهان باقى مىمانند گليكوپروتئينند كه مواد قندى به هسته‌ى پروتئينى آنها متصل است . باكترىهايى كه از قند تغذيه مىكنند گليكوپروتئين‌ها را براى استفاده از قندشان تجزيه مىكنند و پروتئين خالص را براى

--> ( 1 ) . بىهوازى به معناى بدون هوا زيستن ، باكترىهايى است كه براى رشد و نمو به محيطى بدون اكسيژن و هوا احتياج دارند .